Υπόγειες δεξαμενές καυσίμων (άρθρο 10)
Άρθρο 10
Υπόγειες  δεξαμενές  καυσίμων
 
Το άρθρο  10 του Π.Δ. 1224/81  αντικαταστάθηκε  εξ  ολοκλήρου με το άρθρο  9 του Π.Δ. 118/06. Επειδή  το άρθρο  αυτό είναι  αρκετά αναλυτικό,  επιχειρείται  παρακάτω  η καταγραφή  των  σημαντικότερων στοιχείων  κατά  ενότητες.
 
Ενότητα 1η – Μεταλλικές  δεξαμενές
Υλικό  κατασκευής  δεξαμενών:
- μεταλλικές  
Μορφή  δεξαμενών:
- διατομή μόνο κυκλική (ως επί το πλείστον)  ή ελλειπτική (σπανίως, σε ειδικές  περιπτώσεις) 
- μονού  τοιχώματος
- διπλού  τοιχώματος 
Διαστάσεις  δεξαμενών :
- εσωτερική  διάμετρος  μέχρι  3.000 mm
- μήκος ανάλογα  με την επιθυμητή χωρητικότητα
- πάχος ελάσματος  όπως στον  παρακάτω πίνακα :
Πάχος τοιχωμάτων (mm)
 
Εσωτερική διάμετρος δεξαμενής (mm)          Εσωτερικό τοίχωμα μονής δεξαμενής            Εσωτερικό τοίχωμα διπλής δεξαμενής       Εξωτερικό τοίχωμα διπλής δεξαμενής
Μέχρι 1600      5          5          3
1601 - 2000     6          6          3
2001 - 2500     7          7          4
2501 - 3000     8          8          4
 
Πιστοποίηση δεξαμενών: Κάθε δεξαμενή θα συνοδεύεται από  βεβαίωση μηχανικού,  που διαθέτει  πιστοποιητικό  επαγγελματικής κατάρτισης σε  θέματα  ADR (σύμφωνα με τα προβλεπόμενα  από την ΚΥΑ 64834/5491/13.10/7.11.2000 - ΦΕΚ Β΄ 1350) ή  τεχνικής εταιρείας  που απασχολεί  ( με μορφή εξηρτημένης ή μη εργασίας)  μηχανικούς με αυτά τα προσόντα,  ότι  η  εν  γένει κατασκευή έχει  γίνει σύμφωνα  με  τις ισχύουσες τεχνικές  προδιαγραφές  BS   EN 12285 – 1 : 2003
Επιτρέπεται η χρήση  μεταλλικών δεξαμενών  με διαχωριστικά  ελάσματα (εσωτερικά διαφράγματα), πάχους όσο και το αντίστοιχο της κύριας δεξαμενής, ενισχυμένα  κατάλληλα,  ώστε να μπορούν  να δημιουργηθούν μέχρι  και  τέσσερα (4) στεγανά  διαμερίσματα.  Εν τούτοις σε μεγάλες δεξαμενές, άνω των 30 m3,  μπορούν  να γίνουν αποδεκτά  και περισσότερα  διαμερίσματα. Προφανώς κάθε διαμέρισμα  έχει την δική του ανθρωποθυρίδα. Συνιστάται, ιδιαίτερα σε δεξαμενές με όμοιο προϊόν (π.χ.  U98),   η εγκατάσταση   π.χ. μιας δεξαμενής  30 μ3  αντί  3  δεξαμενών  των 10 μ3.
 
 
Ενότητα  2η – Πλαστικές  δεξαμενές
Υλικό  κατασκευής  δεξαμενών :
- ειδικό πλαστικό ενισχυμένο με ίνες υάλου (GRP = Glass Reinforced  Plastics  =  πλαστικά  ενισχυμένα με ίνες  γυαλιού),  συμβατό με υγρά καύσιμα, σύμφωνα  με  τα  πρότυπα  ΕΝ 976-1 και  ΕΝ 976-2 ή άλλες αντίστοιχες προδιαγραφές.
Μορφή  δεξαμενών :
- διατομή μόνο κυκλική
- μονού  ή  διπλού  τοιχώματος 
Διαστάσεις  δεξαμενών:
- μήκος, διάμετρος, πάχος όπως  καθορίζονται από τον κατασκευαστή τους,  ανάλογα  με την επιθυμητή χωρητικότητα,  σύμφωνα  πάντοτε  με  τα  πρότυπα  ΕΝ 976-1 και  ΕΝ 976-2
Ως πλεονεκτήματα  των πλαστικών δεξαμενών έναντι των μεταλλικών  εμφανίζονται το μεγαλύτερο όριο ζωής και ότι  δεν απαιτούν συντήρηση. 
 
Ενότητα  3η – Ανθρωποθυρίδες,  φρεάτια και καλύμματα  φρεατίων.   
Περιγράφονται  στην παρ.  3 α  του άρθρου 10 του ΠΔ  1224/81, όπως  τροποποιήθηκε  με το άρθρο 9 του Π.Δ. 118/06.
Ανθρωποθυρίδα:
είναι  η όλη  διάταξη επισκέψεως της δεξαμενής (κατακόρυφος  κύλινδρος  μικρού μήκους και κάλυμμα  με φλάντζες  και  κοχλίες  προσαρμογής)  που συνδέεται με αυτή (την δεξαμενή)  κατά τρόπο που να επιτρέπει,  με την αφαίρεση του  καλύμματος της ανθρωποθυρίδας,  την  επιθεώρηση της δεξαμενής.  Η δυνατότητα επίσκεψης / επιθεώρησης της δεξαμενής προϋποθέτει  την επαρκή εσωτερική διάμετρο για την είσοδο ανθρώπου (τουλάχιστον  60 cm) και  την  κατάλληλη σύνδεση των διαφόρων σωληνώσεων που καταλήγουν  στην ανθρωποθυρίδα μέσω  λυόμενων συνδέσμων (ρακόρ). Επί του καλύμματος της ανθρωποθυρίδας  προσαρμόζονται  οι πάσης φύσεως  διατάξεις  σύνδεσης για τις διάφορες σωληνώσεις εξαέρωσης, αναρρόφησης,  σιφωνισμού, μέτρησης,  πλήρωσης,  τοποθέτησης  ηλεκτροδίων  ανιχνευτών κ.ά. Ενδεικτικό σχέδιο στο  10.3.1.α. 
Φρεάτιο  δεξαμενής :
είναι  η  όλη  διάταξη ή κατασκευή που  περιλαμβάνει  μέσα την ανθρωποθυρίδα  και  λειτουργεί ως «περίβλημα ανάσχεσης διαρροών». Μπορεί να  είναι προκατασκευασμένο από ειδικό πλαστικό GRP (κατά προτίμηση), συνήθως  κυκλικής  διατομής,   με διάμετρο τουλάχιστον  100 cm - βλ. ενδεικτικά 10.3.2.α. ή από μεταλλική κατασκευή (να αποφεύγεται γιατί οξειδώνεται ) ή από  μπετόν /τούβλα  και τσιμεντοκονία στεγανοποίησης (να αποφεύγεται  γιατί  δεν επιτυγχάνεται στεγανότητα). Στην περίπτωση  που  το φρεάτιο είναι  ορθογώνιο (GRP ή μεταλλικό ή από μπετόν)  οι ελάχιστες ενδεικνυόμενες διαστάσεις είναι  100 Χ 100 cm x cm  - βλ. ενδεικτικό σκαρίφημα 10.3.2.β.  Το βάθος  του  θα πρέπει  να εξασφαλίζει  ότι  το κάλυμμα της ανθρωποθυρίδας θα  βρίσκεται σε βάθος τουλάχιστον  70 cm από  την  άνω στάθμη  της πλατφόρμας, αλλά  σημαντικό κριτήριο για το βάθος του   είναι  η ευκολία  της  «επίσκεψης»  από τον χρήστη όπως και η δυνατότητα  να  δοθούν οι  σωστές κλίσεις  ( 1 έως 2 % )  στις  σωληνώσεις προς τις αντλίες (βλ.  σκαρίφημα  10.3.2.γ). Η δυνατότητα για κλίση των σωληνώσεων από την νησίδα  προς τις δεξαμενές δεν εξετάζεται  στην περίπτωση  διανομέων (οπότε έχουμε  κατάθλιψη  από την υποβρύχια αντλία). Η  διέλευση  των διαφόρων σωληνώσεων ή καλωδιώσεων από τα τοιχώματα του φρεατίου θα γίνεται μέσω ειδικών στυπιοθλιπτών (entry  boots)  για την επίτευξη της μέγιστης δυνατής  στεγανότητας.
Καπάκι φρεατίου:
Κάθε φρεάτιο φέρει κάλυμμα (καπάκι) με ελάχιστη διάμετρο  75 cm ή άλλως  75 Χ 75 cm χ cm κατ΄ ελάχιστο,  που να αντέχει το βάρος των διερχόμενων οχημάτων και  κατά  το δυνατόν υδατοστεγές.  Προκειμένου όμως  να  διασφαλίζεται  ότι τα όμβρια δεν  θα εισρέουν στο φρεάτιο,  συνιστάται  η κατασκευή του δαπέδου της  πλατείας  πάνω από τις δεξαμενές όπως στο σκαρίφημα  10.3.3.α.  ή κατά προτίμηση όπως στο  σκαρίφημα 10.3.3.β.  Κάθε κάλυμμα (καπάκι) θα φέρει (εσωτερικά ή εξωτερικά) ευδιάκριτη σαφή σήμανση  του προϊόντος της αντίστοιχης δεξαμενής. Εναλλακτικά η σήμανση μπορεί να γίνεται με πινακίδα στο δάπεδο της «πλατείας – πλατφόρμας»  δίπλα στο φρεάτιο ή εντός  αυτού. Ένδειξη προϊόντος θα υπάρχει  επίσης επί ενός εκ των σωλήνων εντός του φρεατίου με κατάλληλα προσαρμοσμένη πινακίδα. 
 
Ενότητα  4η – Διάταξη τροφοδοσίας / πλήρωσης  από  βυτιοφόρο σε δεξαμενή.
Η  τροφοδοσία  της δεξαμενής  γίνεται  είτε  απ΄ ευθείας  μέσω της στομίου πλήρωσης  που φέρει  η ανθρωποθυρίδα  είτε  μέσω απομακρυσμένου (offset  filling ή remote  filling)  στομίου πλήρωσης.
Offset filling υπέργειο :
Στην περίπτωση του offset filling  η όλη διάταξη  θα μπορεί  να είναι  υπέργεια ( βλ.  σκαρίφημα 10.4.1) ,  κατάλληλα  όμως προστατευμένη  από πρόσκρουση οχημάτων, βανδαλισμό κ.ά.
Offset filling υπόγειο :
Στην περίπτωση υπόγειας τοποθέτησης (συνιστάται) εντός  κατάλληλου  φρεατίου, θα πρέπει :
- Το φρεάτιο θα είναι στεγανό κατά προτίμηση  πλαστικό (GRP) ή μεταλλικό ή  από μπετόν  και θα  κλειδώνεται.  Το βάθος  του φρεατίου θα είναι  40 cm  κατ΄ ελάχιστο,  οι  δε  ελάχιστες  διαστάσεις του (σε κάτοψη) θα προκύπτουν από την πλήρωση των εξής απαιτήσεων :
* ελάχιστη διάμετρος  εκάστης σωληνογραμμής  πλήρωσης δεξαμενής  = 3 “
* οι αποστάσεις μεταξύ των στομίων πλήρωσης με καύσιμο  και της σωλήνωσης VR (vapor  recovery)  τουλάχιστον 30 cm (κέντρο με κέντρο), ώστε να προσαρμόζεται εύκολα η  εύκαμπτη  σωλήνα  του βυτιοφόρου για την ανάκτηση των ατμών.
* οι  αποστάσεις των σωλήνων πλήρωσης  μεταξύ τους  (κέντρο με κέντρο) είναι τουλάχιστον 18 cm  
ενώ από τα πλευρικά  (κατακόρυφα) τοιχώματα  η απόσταση του κέντρου  του σωλήνα  να είναι  τουλάχιστον  10 cm,  ώστε να είναι εφικτή η ταυτόχρονη  πλήρωση περισσοτέρων δεξαμενών.
Οι σωληνώσεις  θα  οδεύουν από το φρεάτιο offset filling  προς τις δεξαμενές μέσω  στυπιοθλιπτών (entry  boots)  διαπερνώντας τα κατακόρυφα τοιχώματα του φρεατίου, ώστε ο πυθμένας του φρεατίου  να είναι  απολύτως στεγανός και να διευκολύνεται  έτσι  η  συλλογή του καυσίμου  σε περίπτωση διαρροής. Ενδεικτικό για τα παραπάνω είναι  το σκαρίφημα 10.4.2.α 
- η θέση του φρεατίου θα επιλέγεται ώστε  να είναι δεξιά του  βυτιοφόρου (όπου  τα στόμια του β/φ) και με τρόπο ώστε το βυτιοφόρο, όταν σταθμεύει  για τον ανεφοδιασμό των δεξαμενών, να μπορεί  να  αποχωρήσει  ευχερώς (χωρίς οπισθοπορεία), σε περίπτωση  ανάγκης (π.χ. εκδήλωση  πυρκαγιάς). Κατατοπιστικά είναι τα σχετικά  σκαριφήματα  στο σχήμα  10.4.2.β
- το φρεάτιο  θα πρέπει  να απέχει από  τυχόν οχετούς αποχέτευσης, φρεάτια, ανοίγματα ή αεραγωγούς που οδηγούν σε υπόγειους  χώρους της εγκατάστασης απόσταση  τουλάχιστον 5 m (βλ. κωδικ. ΠΔ  άρθρο 14 § 1δ),  αν δε απέχει  μεταξύ 5 και 10 μ  τότε θα προβλεφθεί  διάταξη ανίχνευσης  αερίων  υδρογονανθράκων  στον υπόγειο χώρο (βλ. κωδικ. ΠΔ  άρθρο 14 § 1 ιδ).

 

{PAGEBREAK}

 

Ενότητα  5η – Διάταξη τροφοδοσίας από την δεξαμενή σε αντλία ή διανομέα.
Η τροφοδοσία  των  αντλιών  γίνεται με δύο τρόπους:
Σωληνώσεις  μεταλλικές:
Πρόκειται  για  σωληνογραμμές μεταλλικές (επιτρέπονται  μεν αλλά  δεν συνιστώνται) από σωλήνες  γαλβανιζέ  βαρέως  τύπου  («πράσινη ετικέτα»), διαμέτρου  κατ΄ ελάχιστο  1 ½ “   με εξαρτήματα  κορδονάτα. Η κλίση  θα είναι  1% έως  2 %, το δε μέγιστο μήκος της  σωληνογραμμής, αν και είναι συνάρτηση  των τοπικών αντιστάσεων που  παρεμβάλλονται  (βάννες,  καμπύλες  κ.ά.),  συνιστάται  να μην  υπερβαίνει τα  25 m. Εν τούτοις,  αν από τα  στοιχεία της  συγκεκριμένης αντλίας αναρρόφησης  (παροχή  & μανομετρικό) και από  την αναλυτική μελέτη της σωληνογραμμής (μήκη, τοπικές αντιστάσεις λόγω καμπυλών,  βαλβίδων αντεπιστροφής  κ.ά.) προκύπτει η δυνατότητα  αναρρόφησης, θα γίνονται δεκτές και μεγαλύτερες αποστάσεις, με ευθύνη πλέον του μελετητή μηχανικού. Εάν προβλέπονται  υψηλές θερμοκρασίες συνιστάται η τοποθέτηση  των σωληνογραμμών σε  μεγαλύτερο βάθος  ή  με κατάλληλη  θερμομονωτική προστασία, ώστε να μη είναι τους θερινούς  μήνες προβληματική  η αναρρόφηση του καυσίμου (λόγω αεριοποίησης).
Ενδεικτικές  διατάξεις  τοποθέτησης σωληνογραμμών  στα σκαριφήματα 10.5.1.α  και 10.5.1.β
Σωληνώσεις πλαστικές :
Πρόκειται  για ειδικές πλαστικές σωληνώσεις απλού  ή διπλού  τοιχώματος,  κατάλληλες για  υγρά καύσιμο. Η εγκατάσταση αυτών συνιστάται, σε σχέση με τις μεταλλικές  σωληνώσεις. Η τροφοδοσία  των διανομέων (οπότε έχουμε  την υποβρύχια αντλία με την σωληνογραμμή πλήρη καυσίμου και συνεχώς υπό πίεση)  θα γίνεται αποκλειστικά  με πλαστικές σωληνώσεις διπλού  τοιχώματος.
Ενδεικτικές  διατάξεις  τοποθέτησης σωληνογραμμών  στα σκαριφήματα 10.5.2.α  και 10.5.2.β    
Οι διάμετρος  των πλαστικών σωληνώσεων για την τροφοδοσία (από την ίδια  γραμμή τροφοδοσίας) ακροσωληνίων θα προκύπτει  ή από  αναλυτικό υπολογισμό  του μηχανικού ή από τον παρακάτω  εμπειρικό πίνακα :
 
Διάμετρος  σωλήνα                          Αριθμός  διανομέων  
 1 ½ “                                                            1 – 2
  2 “                                                                3 – 4
2 ½ “                                                             5 – 7
 
Ενότητα  6η – Διατάξεις  μέτρησης περιεχομένου  δεξαμενής   
Η μέτρηση του περιεχομένου της δεξαμενής γίνεται είτε με την κλασική μέθοδο της βαθμονομημένης  ράβδου μέτρησης  (βέργας) ή  με ηλεκτρονικά συστήματα.
Ράβδος μέτρησης :
Κατασκευάζεται από ορείχαλκο ή άλλο υλικό ανθεκτικό στο καύσιμο και που δεν προκαλεί σπινθήρες. Η ράβδος θα έχει  χαραγμένο κωδικό αντιστοιχίας με την δεξαμενή, θα  φέρει  υποδιαιρέσεις ανά  50 lt  στο κάτω  και στο άνω  τμήμα της (που αντιστοιχούν  έκαστο στο 10% της χωρητικότητας της δεξαμενής) και ανά  100 lt στο κεντρικό  τμήμα της δεξαμενής, θα έχει δε  μήκος  τοιούτο  ώστε  όταν  το κάτω άκρο της εφάπτεται στον πυθμένα της δεξαμενής,  το άνω άκρο - που θα φέρει και κρίκο ανάρτησης -  να  υπερβαίνει το  κάλυμμα της ανθρωποθυρίδας κατά  50 cm, ώστε να είναι εύκολη η χρήση της από τον χειριστή. Ενδεικτικό σχέδιο βλ. στο σχ. 10.6.1.
Η  ράβδος («βέργα»)  μέτρησης  κινείται εντός  κατακόρυφου διάτρητου σωλήνα – οδηγού, μήκους  50 cm. Η βαθμονόμηση της  ράβδου θα γίνεται στο εργοστάσιο κατασκευής της δεξαμενής, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.  Επίσης η βαθμονόμηση μπορεί  να γίνει και με ηλεκτρονικό πρόγραμμα (για περιπτώσεις δεξαμενών που τηρείται αυστηρώς η τυποποίηση)  ή και  με νερό  και  χρήση «πρότυπων» δοχείων λιτρομέτρησης των 50 και 100 λίτρων.  Εναλλακτικά η ογκομέτρηση μπορεί  να γίνει και στο πρατήριο, μετά την τοποθέτηση της δεξαμενής.     
Ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης (Automatic  tank  gauging – ATG):
Εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης στάθμης, με μεταφορά των πληροφοριών σε  κονσόλα στο γραφείο του πρατηρίου ή και  για απομακρυσμένη παρακολούθηση μέσω modem. Σκαριφηματικά  βλ. σχέδιο 10.6.2 .  Το σύστημα θα είναι κατάλληλο για υγρά καύσιμα με πιστοποίηση ΑΤΕΧ.  Εννοείται ότι  για τον ίδιο σκοπό μπορεί  να χρησιμοποιηθεί  και  το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης  καυσίμων (εισροών  - εκροών  καυσίμων),  ενδεικτική περιγραφή του οποίου  θα βρείτε στο παράρτημα  του άρθρου  12. 
  
Ενότητα  7η – Διατάξεις  εξαέρωσης των υπόγειων δεξαμενών    
Οι ατμοί  υδρογονανθράκων  που  δημιουργούνται  (κατά την διάρκεια του ανεφοδιασμού) μέσα  στις  υπόγειες δεξαμενές  βενζίνης πρέπει  να επαναφέρονται  στο βυτιοφόρο, όπως  προβλέπεται  άλλωστε από την  ΚΥΑ OIK.10245/713/7.4/ 16.4.1997 – ΦΕΚ  Β΄ 311( Vapor  recovery  Stage I). Υπάρχουν τρεις σχετικές  μέθοδοι :
α) Υπέργειος  σιφωνισμός  σωληνογραμμών εξαερώσεων  χωρίς  «επιπλέουσα βαλβίδα» (Vent  flow valve – VFV). - βλ.  ενδεικτικό σκαρίφημα  10.7.1). Χρησιμοποιήθηκε  κυρίως  στα  παλαιά  πρατήρια  κατά την εφαρμογή του  Ν.2801. Κύριο μειονέκτημα : σε περίπτωση που  βρίσκεται σε απόσταση  άνω των  5 μ. από  το φρεάτιο  δεξαμενής  βενζίνης  είναι  δυσχερής (*) ή και επικίνδυνη (**)  η τοποθέτηση  της  εύκαμπτης  πλαστικής  σωλήνας  για την ανάκτηση  των ατμών.
(*) οι  σωλήνες  που διαθέτει  το βυτιοφόρο για την εξαέρωση  είναι  πλαστικές σπιράλ  7μετρες  με συνέπεια  όταν το μήκος υπερβαίνει τα 7 μ.  πρέπει να συνδεθούν δύο ή τρεις  τέτοιοι σωλήνες. Στην περίπτωση αυτή ο οδηγός και αδυνατεί  να μεταφέρει την σωλήνα και καθυστερεί  την παράδοση του καυσίμου, με αποτέλεσμα στην πράξη να καταστρατηγείται η  διαδικασία της ανάκτησης  των ατμών βενζίνης.
γ) Υπόγειος  σιφωνισμός με VFV (Vent Flow  Valve)   εντός  δεξαμενής με ειδικό ταχυσύνδεσμο (coupling) είτε  εντός  φρεατίου δεξαμενής  είτε εντός  φρεατίου offset filling είτε και εντός  άλλου ανεξάρτητου φρεατίου. - βλ. ενδεικτικά  σκαριφήματα  στα  10.7.3.α – 10.7.3.β και 10.7.3.γ.  Το πλεονέκτημα της διάταξης αυτής  είναι ότι διευκολύνει  τον οδηγό του βυτιοφόρου  γιατί  «δίπλα»  στην σωλήνωση πλήρωσης  μπορεί και  «κουμπώνει»  και την  7μετρη σωλήνα  εξαέρωσης, αλλά  παράλληλα επιτυγχάνεται και η ασφαλέστερη κίνηση εντός  του πρατηρίου οχημάτων και ανθρώπων.
Οι  δεξαμενές πετρελαίου  εξαερώνονται  με την  κλασική μέθοδο  δηλ.  σωλήνωση  γαλβανιζέ βαρέως  τύπου  τουλάχιστον 1 ½ “   ή  αντίστοιχη  κατάλληλη πλαστική  που  μετά την οριζόντια διαδρομή της  οδεύει  συναρμόζεται  με ειδικό  τεμάχιο με το κατακόρυφο τμήμα της που είναι  γαλβανισμένη και  καταλήγει  σε κάλυμμα  προστασίας («καπελάκι»),  σε απόσταση από ενδεχόμενη  εστία σπινθήρων ή ανοιχτή φλόγα ή  κινητήρες.  Η διάταξη αυτή χρησιμοποιείται  και σε μικρά πρατήρια  που δεν υπάγονται στις  διατάξεις της  ΚΥΑ για τα VOC.  Για την στήριξη των  κατακόρυφων σωληνώσεων  βλ. το  τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 10. 
 
Ενότητα  8η – Διατάξεις  ανάκτησης  ατμών από  την δεξαμενής (ρεζερβουάρ) του οχήματος – δυνατότητα προβλέψεων για την μελλοντική εφαρμογή του Stage II    
Το ΠΔ 118/06  στο άρθρο περί  αντλιών προβλέπει  ότι «Όλοι οι διανομείς  και οι αντλίες (αναρρόφησης) εφεξής πρέπει να έχουν την  δυνατότητα να ανταποκριθούν  στις προϋποθέσεις  «περί  ανάκτησης  ατμών  υδρογονανθράκων φάση  ΙΙ  (vapor  recovery stage II)» . Αυτό σημαίνει ότι  οι αντλίες/διανομείς  θα πρέπει να έχουν την δυνατότητα με την αντικατάσταση ορισμένων εξαρτημάτων  να μπορούν να ανταποκριθούν στην  φάση ΙΙ του vapor  recovery. Όταν θα εφαρμοσθεί  το stage II  θα πρέπει οι ατμοί βενζίνης από το ρεζερβουάρ  του αυτοκινήτου  να μη διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα αλλά  μέσω  στεγανού συνδέσμου (βεντούζας που θα προσαρμόζεται  στο ρεζερβουάρ),  του ειδικού  επιστομίου πλήρωσης ( «πιστόλι» ) και ειδικής  εύκαμπτης σωλήνωσης («μάνικα» με δύο  ομόκεντρες σωλήνες) να οδηγούνται   κατ΄ αρχάς  στην αντλία ή διανομέα. Από εκεί θα πρέπει  με υπόγεια  σωλήνωση (πλαστική ή γαλβανιζέ)  διαμέτρου  από ¾ “   με μέγιστο την 1 ½ “   να διοχετευθούν: 
ή στην  δεξαμενή  super LRP ή κατά  προτίμηση σε αυτή με το καύσιμο των  χαμηλότερων οκτανίων. (βλ. σκαριφήματα 10.8.1.α και 10.8.1.β)  ή  κατ΄ ευθείαν στο προβλεπόμενο από το Stage I δίκτυο εξαέρωσης  αλλά μόνο στην περίπτωση του υπόγειου  σιφωνισμού  σωληνογραμμών (βλ. παραπάνω ενότητα 7 περίπτωση (γ)). Για  τον λόγο αυτό συνιστάται στα νεοϊδρυόμενα  πρατήρια ή σε περιπτώσεις ριζικών ανακατασκευών  παλαιών  πρατηρίων, να  τοποθετούνται από τώρα οι  απαιτούμενες   σωληνώσεις.

{PAGEBREAK}

Ενότητα  9η - Τρόπος τοποθέτησης  δεξαμενών στο έδαφος 
Α. Μεταλλικές  δεξαμενές  μονού τοιχώματος:
Εφόσον  πρόκειται  για  μεταλλικές  μονού τοιχώματος, τοποθετούνται ως εξής :
1η περίπτωση – εντός φατνίου εκ σκυροδέματος
Λειτουργεί  ως περίβλημα  ανάσχεσης  διαρροών κατασκευασμένο από  σκυρόδεμα   (βλ.  κωδικοποιημένο Π.Δ.,  άρθρο 10, παρ. 9 , υποπαρ.  (αα).  Διευκρινίζεται  ότι  η σφραγιστική  πλάκα από οπλισμένο σκυρόδεμα  επιβάλλεται  όταν  άνωθεν  της δεξαμενής  υπάρχει μόνο ασφαλτοτάπητας (βλ. και  Κωδικ. ΠΔ  άρθρο 7  §  1) η δε κατασκευή της  είναι  προαιρετική  όταν  οι δεξαμενές  τοποθετούνται  σε  προστατευμένη  επιφάνεια  (μη βατή σε οχήματα -  η περίπτωση αυτή συνιστάται  όταν οι διατάσεις  του οικοπέδου το  επιτρέπουν) ή όταν  υπάρχει  πλατφόρμα  του πρατηρίου από πλάκα  εκ σκυροδέματος  υπολογισμένου σε συγκεντρωμένο φορτίο  15  ΤΝ.
Ενδεικτικά  βλ.  σκαριφήματα  10.9.1.1.α –  10.9.1.1.β. 
Στην  περίπτωση αυτή  Α1 θα εγκαθίσταται και σύστημα ελέγχου διαρροής(ATG ή monitory well κ.ά.)  με alarm  για ειδοποίηση σε περίπτωση διαρροής. Η μέθοδος αυτή συνιστάται να χρησιμοποιείται σε αντικαταστάσεις υφιστάμενων δεξαμενών,  ενώ για νέες κατασκευές συνιστάται  ως πιο αποτελεσματική  η  μέθοδος Β.    
2η περίπτωση – σε γεωμεμβράνες (αδιαπέραστες  στα υγρά καύσιμα συνθετικές  μεμβράνες)
Εισαγωγή: Για την στεγάνωση χώρου τοποθέτησης υπόγειων δεξαμενών υγρών καυσίμων, προς αποφυγήν διαφυγής οποιασδήποτε διαρροής από τις δεξαμενές στο φυσικό έδαφος, προτείνεται η χρήση ειδικών μεμβρανών από Πολυαιθυλένιο Υψηλής Πυκνότητας.
Περιγραφή: Τοποθετείται ειδική μεμβράνη Πολυαιθυλενίου Υψηλής Πυκνότητα (HDPE) ανθεκτική σε πετρελαιοειδή και λάδια. Η μεμβράνη αυτή θα πρέπει επί ποινή αποκλεισμού:
1) Να έχει πάχος 2mm κατ’ ελάχιστο και ώστε να διαθέτει μεγαλύτερη αντοχή καθώς και να είναι εφικτή η τοποθέτηση της ακόμα και σε απότομες κλίσεις των πρανών εκσκαφής.
2) Να διαθέτει πιστοποιητικό (D.I.B.T German (D) Institute (I) for Construction (B) technique (T) ή ανάλογο), με το οποίο να αποδεικνύεται η χημική αντίσταση της Μεμβράνης σε Χημικά όπως πετρελαιοειδή, βενζίνη, κλπ.
3)  Να διαθέτει Εργαστηριακό Πιστοποιητικό Ανεξάρτητου Οίκου με βάση το Πρότυπο GRI GM 13 (Geosynthetic Research Institute, Drexel University, USA) για μεμβράνη πάχους 2mm, ή ανάλογο για μεμβράνες >2mm.
Τρόπος Εφαρμογής - Οδηγίες  εφαρμογής : Οι δεξαμενές θα πρέπει να διαθέτουν ποδαρικά που θα είναι σύμφωνα με το πρότυπο BS EN 12285 – 2 : 2005. Παρατίθεται σχηματικά μια τυπική διάταξη και οδηγίες εγκατάστασης στο Παράρτημα 10.9.1.2. Τα πρανή της εκσκαφής πρέπει να είναι κατά προτίμηση (χωρίς αυτό να είναι περιοριστικό) κάθετα, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η ευχερής πρόσβαση του τεχνίτη στις παρειές της εκσκαφής για την συγκόλληση της μεμβράνης.
Ο πυθμένας του σκάμματος θα πρέπει να διασφαλίζει ελαφρά κλίση προς την πλησιέστερη τάφρο
συλλογής διαρροών. Σημειώνεται ότι η τελική στάθμη έδρασης των δεξαμενών εντός του σκάμματος, (μετά την πρώτη επίχωση με άμμο, διαβροχή και ελαφρά τύπανση, τοποθέτηση μεμβράνης, δεύτερη επίχωση με άμμο), θα πρέπει να έχει μηδενική κλίση. Μετά την εκσκαφή θα πρέπει να απομακρύνονται από το σκάμμα αποκολλημένοι λίθοι και γενικά αντικείμενα τα οποία θα μπορούσαν να τραυματίσουν την μεμβράνη η/και να δυσχεράνουν την ομαλή και συνεχή επίστρωση της μεμβράνης εσωτερικά του σκάμματος. Κατά την διαμόρφωση του πυθμένα της εκσκαφής θα πρέπει να διαμορφωθεί στο ένα άκρο τάφρος συλλογής διαρροών ελάχιστου βάθους 0,60m και ελάχιστης ακτίνας  0,30m από τον άξονα της σωλήνωσης ή υπό μορφή τάφρου Το πλήθος των τάφρων συλλογής διαρροών εξαρτάται από το πλήθος των εγκατεστημένων εντός του σκάμματος δεξαμενών. Για μέχρι και τρεις (3) δεξαμενές απαιτείται μία τάφρος, ενώ για περισσότερες των τριών (>3) δεξαμενών απαιτούνται δύο (2) τάφροι αντιδιαμετρικά. Ο πυθμένας εκσκαφής θα πρέπει να διαστρωθεί με άμμο σπαστήρος και η οποία θα πρέπει να είναι πάχους 0,20m μετά την διαβροχή και ελαφρά τύπανση. Σημειώνεται ότι και οι τάφροι συλλογής διαρροών θα πρέπει να διαστρωθούν με άμμο σπαστήρος πάχους 0,20m (μετά την διαβροχή και ελαφρά  τύπανση). Στην συνέχεια διαστρώνεται η μεμβράνη με τρόπο τέτοιο ώστε αυτή να εφάπτεται εφ’ όλης της επιφάνειας της εκσκαφής για την αποφυγή συσσώρευσης τάσεων εφελκυσμού μετά την οριστική επίχωση. Η συγκόλληση των λωρίδων μεμβράνης μεταξύ τους θα ξεκινήσει από τον πυθμένα προς τις παρειές του σκάμματος, μέχρι του ύψους του οποίου είναι δυνατή η συγκόλληση χωρίς την χρήση ικριώματος. Στην  περίπτωση Α2 θα εγκαθίσταται και σύστημα ελέγχου διαρροής(ATG ή monitory well κ.ά.)  με alarm  για ειδοποίηση σε περίπτωση διαρροής. Θα πρέπει να εγκατασταθεί εντός της τάφρου συλλογής διαρροών σωλήνας PVC διαμέτρου Ø 100mm κατ’ ελάχιστο ή Φ 200 σε περίπτωση τοποθέτησης αυτού  και αντλίας,  διάτρητος μέχρι ύψους 0,40m (διάμετρος οπών 4mm, πυκνότητα οπών περίπου μία οπή ανά 3 τετραγωνικά εκατοστά, 1οπή/3cm2). Το συνολικό ύψος του σωλήνα PVC (monitoring well) θα είναι τέτοιο ώστε το άνω άκρο του (συμπεριλαμβανομένου του καλύμματός του) να είναι στο ίδιο επίπεδο με το δάπεδο (του πρατηρίου). Ακολουθεί επίχωση της τάφρου με θραυστό λατομείου κοκκομετρίας  μέσης διαμέτρου Ø 8mm. Κατά την επίχωση της τάφρου με θραυστό λατομείου θα πρέπει να διασφαλίζεται η κατά το δυνατόν καθετότητα  του σωλήνα και η διαρκής επαφή του με τον πυθμένα. Ακολούθως (μετά την διάστρωση της μεμβράνης) διαστρώνεται ο πυθμένας με άμμο σπαστήρος τελικού πάχους 0,20m (μετά την διαβροχή και ελαφρά τύπανση). Η διάστρωση αυτή, γίνεται σε αυτό το στάδιο με σκοπό αφενός την εξισορρόπηση τάσεων, αφετέρου την κατασκευή ενός ασφαλούς για την μεμβράνη δαπέδου επί του οποίου θα εδρασθούν τα ικριώματα για την συγκόλληση της μεμβράνης επί των παρειών της εκσκαφής. Η έδραση των ικριωμάτων είναι απαραίτητο να γίνει πάνω σε μαδέρια. Στην συνέχεια ακολουθεί συγκόλληση των λωρίδων μεμβράνης στις παρειές του σκάμματος. Περιμετρικά του σκάμματος και σε απόσταση κατά ελάχιστο 0,80m διανοίγεται τάφρος αγκύρωσης της μεμβράνης ελάχιστου βάθους 0,25m και ελάχιστου πλάτους 0,40m. Κατά την αγκύρωση της μεμβράνης θα πρέπει να παραμείνει περιμετρικώς ελεύθερο άκρο μεμβράνης 0,20m κατ’ ελάχιστο, το οποίο θα ενσωματωθεί με την τελική πλάκα σκυροδέματος (δάπεδο), έτσι ώστε να αποφευχθεί εισροή  υδάτων μεταξύ της πλάκας σκυροδέματος και της μεμβράνης στο σκάμμα. Στην  περίπτωση αυτή  της τοποθέτησης με  μεμβράνη  επιβάλλεται η λήψη των  μέτρων   που αναφέρονται  στα εδάφια 1 έως  4 της   περίπτωσης  ββ της  παρ. 9  του άρθρου  10  του Κωδικοποιημένου Π.Δ.  
Η μέθοδος αυτή πρέπει να εφαρμόζεται  όταν δεν είναι δυνατές για τεχνικούς λόγους  οι μέθοδοι  Α1 (βλ. παραπάνω) και Β (βλ. αμέσως  παρακάτω). Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται  ώστε τα «ποδαρικά» της δεξαμενής  να μη τραυματίσουν την γεωμεμβράνη. 
Β. Μεταλλικές  δεξαμενές  διπλού τοιχώματος:
Τοποθετούνται :
*  ή  σε περίβλημα  από  σκυρόδεμα (βλ. παραπάνω  τα αναφερόμενα  για μονού τοιχώματος)
*  ή  ελεύθερες  σε εκσκαφή με αδιαπέραστη  συνθετική μεμβράνη
* ή  σε  εκσκαφή  χωρίς κανένα  περίβλημα  ανάσχεσης  διαρροών.
Στις  δύο τελευταίες  περιπτώσεις  πρέπει  να εξασφαλίζεται η τήρηση των προβλεπόμενων από τα
εδάφια 1 έως και  4  της περίπτωσης  ββ της  παρ. 9 του άρθρου  10  του Κωδικοποιημένου Π.Δ.
 Γ.  Πλαστικές  δεξαμενές απλού τοιχώματος :
Ενδεικτική φωτογραφία  και  ενδεικτικό σχέδιο βλ. στο  10.9.3.1
Τοποθετούνται :
*  ή  σε περίβλημα  από  σκυρόδεμα (βλ. παραπάνω  τα αναφερόμενα  για  μεταλλικές μονού τοιχώματος, είναι όμως υπερβολή)
*  ή  σε εκσκαφή με αδιαπέραστη  συνθετική μεμβράνη .
* ή  σε  εκσκαφή  χωρίς  κανένα  περίβλημα  ανάσχεσης  διαρροών.
Στις  δύο τελευταίες  περιπτώσεις  πρέπει  να εξασφαλίζεται η τήρηση των προβλεπόμενων από τα εδάφια 1 έως και 4  της περίπτωσης  ββ της  παρ. 9 του άρθρου  10  του Κωδικοποιημένου Π.Δ..
Δ.  Πλαστικές  δεξαμενές διπλού τοιχώματος :
Τοποθετούνται :
*  ή  σε εκσκαφή με αδιαπέραστη  συνθετική μεμβράνη
* ή  σε  εκσκαφή  χωρίς  κανένα  περίβλημα  ανάσχεσης  διαρροών.
Και στις  δύο περιπτώσεις  πρέπει  να εξασφαλίζεται η τήρηση των προβλεπόμενων από τα εδάφια 1  έως  και  4  της περίπτωσης  ββ  της  παρ. 9  του άρθρου  10  του Κωδικοποιημένου Π.Δ.
 
Ενότητα  10η –  Διαρροές  καυσίμου  στις  αντλίες  και τους διανομείς, στις  σωληνογραμμές  προς αντλίες/διανομείς, στα φρεάτια ανθρωποθυρίδων δεξαμενών και στις  δεξαμενές -  πρόληψη διαρροής, ανίχνευση καυσίμου και συγκράτηση αυτού. 
Για την  καλύτερη  κατανόηση  πρέπει να ανατρέξουμε στο σκαρίφημα 10.10.α  του παραρτήματος. Στο σκαρίφημα  φαίνεται  εποπτικά  τι μπορεί να γίνει  σε κάθε τμήμα του όλου κυκλώματος  και με τα στοιχεία που είναι με  bold  είναι τα ενδεικνυόμενα / προτεινόμενα.
Έχοντας υπόψη το παραπάνω  σκαρίφημα οδηγούμαστε στην εξής ανάλυση.
Διαρροές  μάνικας  και  επιστομίου :
Πρόληψη :  με χρήση «αποσπώμενου συνδέσμου» ή «συνδέσμου ταχείας αποκοπής» - breakaway connector  ή  breakaway  coupling που τοποθετείται  στην σύνδεση του σώματος της αντλίας με την μάνικα είτε (στην περίπτωση που η μάνικα τυλίγεται αυτόματα) στην σύνδεση μάνικας και πιστολιού (επιστόμιο πλήρωσης). Βλ.ν. 2801/2000 και την  30505/1252/175.2000 εγκύκλιο με τις οδηγίες εφαρμογής του
Ανίχνευση :   - 
Συγκράτηση:  - 
Διαρροές αντλίας ή  διανομέα:   
Πρόληψη :
- με  χρήση της «βαλβίδας διακοπής ανάγκης»  - shut off valve – (προβλέπεται και από τον ν. 2801/2000, βλ. σχετικά και την  30505/1252/175.2000 εγκύκλιο με τις οδηγίες εφαρμογής του Ν. 2801) που τοποθετείται  στην σύνδεση του σώματος του διανομέα  με την  (διπλού τοιχώματος)
σωληνογραμμή τροφοδοσίας.
- κάτω από τις αντλίες / διανομείς  τοποθετείται  υποχρεωτικά  πλέον στεγανό (πλαστικό) φρεάτιο (Pump sump) ως  περίβλημα ανάσχεσης διαρροών. Οι είσοδος των σωληνογραμμών  γίνεται από τα κατακόρυφα  τοιχώματα του φρεατίου μέσω στυπιοθλιπτών (entry  boots).
Ανίχνευση :  με ανιχνευτή  ατμών υδρογονανθράκων
Συγκράτηση : η στεγανή κατασκευή του φρεατίου εξασφαλίζει  την συγκράτηση του καυσίμου 
Διαρροές στις σωληνογραμμές από δεξαμενές σε αντλίες / διανομείς :
Πρόληψη :
α. με  χρήση  πλαστικών σωλήνων διπλού τοιχώματος – double skin  (επιβάλλεται στην περίπτωση υποβρύχιας αντλίας & διανομέα)
β. με  χρήση  πλαστικών σωλήνων απλού τοιχώματος (συνιστάται  ως η  αμέσως επόμενη καλύτερη λύση, μετά τις πλαστικές σωλήνες διπλού τοιχώματος,  όταν υπάρχουν αντλίες και όχι διανομείς)
γ.  με χρήση  ειδικών προστατευτικών επικαλύψεων στις  βαρέως τύπου  γαλβανιζέ σωλήνες,  με εγκιβωτισμό σε άμμο  που δεν περιέχει ασβέστιο κ.ά. (βελτιώνεται η αντίσταση στην διάβρωση). Η λύση αυτή είναι αποδεκτή όταν δεν είναι  εφικτή η λύση β. Στην περίπτωση  (γ) συνιστάται η χρήση γεωμεμβράνης  ή απλής πλαστικής σωλήνας   που θα περιβάλλει την μεταλλική σωλήνα και θα οδηγεί τις  τυχόν διαρροές στο φρεάτιο της δεξαμενής.   
Ανίχνευση :
- στις πλαστικές σωλήνες διπλού τοιχώματος  υπάρχει η δυνατότητα  να τοποθετηθεί   «σωληνάκι ελέγχου διαρροής» μέσα στο φρεάτιο της ανθρωποθυρίδας.
– υπάρχει η δυνατότητα ανίχνευσης με  καλώδια ανίχνευσης (detection cables) που  οδεύουν παράλληλα με την σωληνογραμμή και σε περίπτωση διαρροής  δίνουν σχετικό σήμα
- με  την χρήση στην δεξαμενή  του auto tank gauging (ATG – αυτόματη μέτρηση στάθμης),  συνιστάται διότι  θα καταγραφούν οι ημερήσιες απώλειες  και θα  δοθεί σήμα  συναγερμού, αν ανιχνευθεί  μεταβολή του αποθέματος κατά την περίοδο που δεν λειτουργούσε η δεξαμενή)
-  εφόσον χρησιμοποιείται υποβρύχια αντλία, με  την χρήση ανιχνευτή διαρροών (leak detector)  πάνω στο σώμα της υποβρύχιας αντλίας  (βλ. σκαρίφημα 10.10.3.1)
- με  την χρήση  κατά  μήκος της  σωληνογραμμής  φρεατίων ελέγχου  διαρροών (monitory  wells) – βλ. σκαρίφημα 10.10.3.2 -  ανά  10 μ περίπου (από  φρεάτιο ανθρωποθυρίδας  προς  αντίστοιχη νησίδα).  Αν  η αντίστοιχη απόσταση (μήκος  σωληνογραμμής) είναι  κάτω των  10 μ.  δεν είναι 
απαραίτητο να  τοποθετηθεί.
- με την χρήση  πλήρους ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης εισροών – εκροών καυσίμων (βλ.παράρτημα άρθρου  12). Στην περίπτωση αυτή  δεν απαιτείται / επιβάλλεται άλλο μέτρο ανίχνευσης κατά μήκος της σωληνογραμμής.
Συγκράτηση:
Εξασφαλίζεται μόνο με:
- σωλήνωση πλαστική διπλού τοιχώματος :  το καύσιμο θα συγκεντρωθεί ή στο φρεάτιο ανθρωποθυρίδας ή στο φρεάτιο της νησίδας αντλιών  και θα απομακρυνθεί  με σφουγγάρι ή με άλλο πρόσφορο τρόπο
- στεγανά  φρεάτια πλαστικά που η βάση τους παρεμβάλλεται  μεταξύ ανθρωποθυρίδας και καλύμματος ανθρωποθυρίδας (φλάντζα) στην δεξαμενή  και ανάλογο  πλαστικό φρεάτιο που
τοποθετείται  στην νησίδα, κάτω από την αντλία ή τον διανομέα  (βλ.  ενδεικτικό σχέδιο 10.10.3.3)
- αν η διαρροή  μεταξύ των δύο  φρεατίων γίνει από  αστοχία πλαστικής απλού τοιχώματος ή  σωληνογραμμής από γαλβανιζέ σωλήνες,  δεν υπάρχει δυνατότητα  συλλογής του καυσίμου που θα  διαρρεύσει.
Διαρροές  κατά την παράδοση από το βυτιοφόρο :
Πρόληψη :
- με  χρήση overfill  protection valve (συνιστάται  ως η καλύτερη λύση διότι  η τυχόν πιθανή υπερχείλιση  στο φρεάτιο της ανθρωποθυρίδας της δεξαμενής, σε περίπτωση που  ξεχασθεί ο  βυτιοφορέας,  προλαμβάνεται με αυτόματη διακοπή της ροής του καυσίμου, από το β/φ προς την δεξαμενή).
Ανίχνευση :
- με  την  τοποθέτηση και χρήση μέσα στην δεξαμενή  του auto tank  gauging (αυτόματη μέτρηση στάθμης) που δίνει ηχητικό / οπτικό σήμα, όταν η στάθμη καυσίμου υπερβεί ένα μέγιστο όριο
- με την χρήση ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης εισροών – εκροών καυσίμων (βλ. παράρτημα άρθρου  12). Στην περίπτωση αυτή  δεν απαιτείται / επιβάλλεται άλλο μέτρο ανίχνευσης  στο φρεάτιο ανθρωποθυρίδας.
Συγκράτηση:
- Με την χρήση  στεγανών  πλαστικών φρεατίων : το καύσιμο θα συγκεντρωθεί ή στο φρεάτιο ανθρωποθυρίδας  ή στο φρεάτιο του offset  filling  (απομακρυσμένη πλήρωση) και θα απομακρυνθεί  με σφουγγάρι ή με άλλο πρόσφορο τρόπο
Διαρροές  από  τρύπημα στις δεξαμενές :
Πρόληψη :
α. με  χρήση πλαστικών ή μεταλλικών δεξαμενών διπλού τοιχώματος (συνιστάται  ως η βέλτιστη λύση)
β. με  χρήση  πλαστικών ή μεταλλικών  δεξαμενών απλού τοιχώματος  εντός  στεγανού φατνίου από σκυρόδεμα ή  γεωμεμβράνης(συνιστάται  ως η  2η  καλύτερη λύση, αν δεν είναι εφικτή η λύση α. )
Η χρήση γεωμεμβράνης ή  άλλων ειδικών προστατευτικών επικαλύψεων, ειδικά για τις  μεταλλικές  δεξαμενές,  ο προσεκτικός  εγκιβωτισμός τους  σε άμμο  που δεν περιέχει ασβέστιο κ.ά.  βελτιώνει  την αντίσταση στην διάβρωση. 
 
Ανίχνευση :
- στις πλαστικές ή μεταλλικές  δεξαμενές διπλού τοιχώματος μπορεί να τοποθετηθεί (μέσα στο φρεάτιο της ανθρωποθυρίδας) συσκευή ελέγχου του διακένου (είτε με έλεγχο στάθμης κατάλληλου υγρού π.χ.
γλυκόλης ή με μανόμετρο ή με άλλη πρόσφορη μέθοδο). Ένδειξη πτώσης της στάθμης ή της πίεσης υποδηλώνει ότι έχει  τρυπήσει ένα εκ των δύο  τοιχωμάτων της  δεξαμενής.
- με  την χρήση  μέσα στην δεξαμενή  του auto tank gauging (ATG) συνιστάται διότι  δίνει αμέσως σήμα  σε περίπτωση διαρροής)
- με  την χρήση  μέσα  στο  εκ σκυροδέματος  φατνίο ή μέσα  στο  περίβλημα  της αδιαπέραστης συνθετικής  μεμβράνης φρεατίου ή φρεατίων ελέγχου  διαρροών (monitory  wells). Η αντιστοιχία είναι η εξής: 
Δεξαμενές  6 σε 1 φατνίο, απαιτούνται  4 φρεάτια
Δεξαμενές  6 σε  2 φατνία, απαιτούνται  8 φρεάτια
Δεξαμενές  6 σε  3 φατνίο, απαιτούνται  12 φρεάτια
Δεξαμενές  6 σε  6 φατνία, απαιτούνται   12 φρεάτια
Αν σε ένα φατνίο τοποθετηθεί μία μόνο δεξαμενή και δοθεί ενιαία κλίση στο δάπεδο, τότε αρκεί ένα φρεάτιο ελέγχου. Ενδεικτικό σχέδιο  ενός monitory  well  (δεξαμενή σε τομή) θα δείτε στο σκαρίφημα  10.10.5.1. Ενδεικτικό σχέδιο τοποθέτησης των monitory well  μέσα σε φατνία από σκυρόδεμα (κάτοψη) θα δείτε στο σκαρίφημα 10.10.5.2.
- με την χρήση ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης εισροών – εκροών καυσίμων (βλ. παράρτημα άρθρου  12). Στην περίπτωση αυτή  δεν απαιτείται / επιβάλλεται άλλο μέτρο ανίχνευσης για τις  υπόγειες δεξαμενές.
Συγκράτηση:
- αν η δεξαμενή είναι  μεταλλική  ή πλαστική διπλού τοιχώματος  το καύσιμο θα συγκεντρωθεί  και θα συγκρατηθεί στο διάκενο μεταξύ των κυλίνδρων.
- αν η διαρροή  γίνει  επί της  αδιαπέραστης  συνθετικής  μεμβράνης  το καύσιμο  θα αντληθεί με εισαγωγή  σωλήνα αναρρόφησης  μέσα στο φρεάτιο ελέγχου (monitory  well) που θα  καταλήγει στο φρεάτιο συλλογής και  ό,τι παραμείνει θα απομακρυνθεί  μετά την εκσκαφή  και  αποξήλωση/ αποκομιδή της  τρύπιας δεξαμενής. Κατά  τις εργασίες  αποξήλωσης θα πρέπει να τηρούνται  οι κανονισμοί εργασιών υπό συνθήκες εκκρήξιμης  ατμόσφαιρας.  
Καθοδική προστασία: Είναι προαιρετική μέθοδος και απαιτεί  ειδική τεχνογνωσία και θα  μπορεί  να  γίνει αποδεκτή μετά την υποβολή αναλυτικής  μελέτης.

{PAGEBREAK}

Ενότητα  11η - Περιοδικοί έλεγχοι  δεξαμενών και σωληνώσεων για προστασία  έναντι  διάβρωσης.
Υπεύθυνος για τον έλεγχο.
Για την πρόσκληση του ειδικού τεχνικού ελεγκτή υπεύθυνος είναι ο πρατηριούχος (εκμεταλλευτής).
Ελεγκτής.
Οι έλεγχοι  πραγματοποιούνται  από  ειδικευμένους  μηχανικούς,  οι οποίοι είναι  κάτοχοι πιστοποιητικού  επαγγελματικής κατάρτισης σε  θέματα  ADR  - Σύμβουλους Ασφαλούς Μεταφοράς Επικίνδυνων Εμπορευμάτων ΣΑΜΕΕ (σύμφωνα με τα προβλεπόμενα  από την ΚΥΑ 64834/5491/13.10/7.11.2000 - ΦΕΚ Β΄ 1350) ή από  τεχνικές  εταιρείες εγγεγραμμένες στο ΤΕΕ  που  απασχολούν, με οποιοδήποτε  τρόπο, τεχνικό προσωπικό  με τα ανωτέρω προσόντα ή πραγματογνώμονες ADR όπως ορίζονται στην υπ’ αριθμ. 32591/3257/01 (ΦΕΚ 703 Β’/01).
Τρόποι διενέργειας  των ελέγχων.
Οι έλεγχοι γίνονται με  ειδικές ηλεκτρονικές συσκευές  υψηλής ακρίβειας που βασίζονται σε έλεγχο της στάθμης ή σε έλεγχο  με βάση ακουστικές  μεθόδους τύπου sonar ή  άλλες μεθόδους που εν τω μεταξύ θα εξελιχθούν.  Ο ελεγκτής θα περιγράφει  επακριβώς  την μέθοδο και τα όργανα που χρησιμοποίησε  στο σχετικό πιστοποιητικό που θα χορηγεί.
Συχνότητα ελέγχων.
Οι δεξαμενές, εφόσον  δεν διαθέτουν κάποιο σύστημα  ελέγχου διαρροών, υπόκεινται σε αρχικό έλεγχο 10 χρόνια μετά την αρχική τοποθέτηση και  ακολούθως σε έλεγχο κάθε  5 χρόνια
- πλαστικές  εν γένει (απλού ή διπλού τοιχώματος), μεταλλικές  διπλού  τοιχώματος
- μεταλλικές απλού τοιχώματος  με  εξωτερικό πολυεστερικό  μανδύα (επικάλυψη) προστασίας
- μεταλλικές απλού τοιχώματος με καθοδική προστασία
Αν οι δεξαμενές αυτές  διαθέτουν  ένα τουλάχιστον σύστημα ελέγχου διαρροών, τότε θα υπόκεινται σε αρχικό έλεγχο 15 χρόνια μετά την αρχική τοποθέτηση και  ακολούθως σε έλεγχο κάθε  8 χρόνια.  
 
Ενότητα  12η - Γειώσεις  υπόγειων  μεταλλικών δεξαμενών.  
Όλα τα  μεταλλικά  μέρη που απαρτίζουν το συγκρότημα της δεξαμενής (ήτοι  η δεξαμενή, τα εξαρτήματα  του φρεατίου ανθρωποθυρίδας δεξαμενής  και  το μεταλλικό κάλυμμα  του  φρεατίου της ανθρωποθυρίδας ) θα πρέπει να γεφυρώνονται μεταξύ τους στο σύστημα γείωσης προστασίας των δεξαμενών.  Θα πρέπει επίσης να γίνεται διασύνδεση με την ισοδυναμική μπάρα γείωσης του πρατηρίου για την αποφυγή εμφάνισης επικίνδυνων διαφορών δυναμικού  που μπορούν να αναπτυχθούν στο πρατήριο (σε μη ενεργά κυκλώματα)
Βασικές οδηγίες
* Το σύστημα γείωσης των δεξαμενών θα πρέπει να είναι σύμφωνο με το πρότυπο ΕΛΟΤ HD384,  BS – ΕΝ 60079  και  BS 6651
* θα πρέπει  να  υπάρχει γέφυρα  σύνδεσης  μεταξύ του επάνω τμήματος της  ανθρωποθυρίδας
δεξαμενής με το κυρίως σώμα γιατί  η  ηλεκτρική σύνδεση  μπορεί να μην είναι καλή μόνο μέσω των κοχλιών σύσφιξης,  λόγω του μονωτικού υλικού που παρεμβάλλεται
* Το καλώδιο που συνδέει το σύστημα γείωσης με την δεξαμενή θα πρέπει να καταλήγει σε ειδικούς ακροδέκτες  («κός»)  ανάλογα με τον τύπο, το υλικό και τη διατομή του καλωδίου και όχι  με απευθείας σύσφιξη  επάνω στις βίδες.
* Θα πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα φρεάτιο επιθεώρησης και ελέγχου για κάθε συγκρότημα δεξαμενών για την μέτρηση της αντίστασης  γείωσης  και εν γένει παρακολούθηση της  καλής  κατάστασης αυτής.
* Η  μέγιστη τιμή της αντίστασης γείωσης του συγκροτήματος των δεξαμενών θα πρέπει να είναι  2 Ω 
(και όχι  7 Ω  όπως από παραδρομή  τυπώθηκε)  πριν την διασύνδεση της με την μπάρα  ισοδυναμικής γείωσης.
Η γείωση των δεξαμενών δεν είναι ανεξάρτητη από τη γείωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης του πρατηρίου. Η  γεφύρωση αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή δημιουργίας διαφορετικών δυναμικών μεταξύ των δεξαμενών και του πρατηρίου.
Η γείωση των δεξαμενών μπορεί να επιτευχθεί με δυο τρόπους:
1. Με την χρήση ραβδοειδών γειωτών κυκλικής διατομής ή διατομής σε σχήμα σταυρού, ελάχιστου μήκους  1,50 μ. ( με την δημιουργία  του  κλασσικού  τρίγωνου  γείωσης). Κατασκευάζονται σύμφωνα με το πρότυπο ΕΝ 50164 και  οι ράβδοι είναι  
α) χαλύβδινοι  εν θερμώ  επιψευδαργυρωμένοι  ή
β) χαλύβδινοι  επιχαλκωμένοι
Οι ράβδοι συνδέονται μεταξύ τους με αντίστοιχου υλικού αγωγό γείωσης, ο οποίος θα πρέπει να είναι προστατευμένος μέσα σε χαλύβδινο σιδηροσωλήνα προστασίας. 
Ειδικότερα:
Για τους επιψευδαργυρωμένους γειωτές θα πρέπει να χρησιμοποιείται αγωγός χαλύβδινος θερμά επιψευδαργυρωμένος,  διαμέτρου 10  mm   και για τους επιχαλκωμένους γειωτές η σύνδεση γίνεται με χάλκινο καλώδιο διατομής τουλάχιστον 25 mm2.
Για την αποφυγή ηλεκτροχημικής διάβρωσης δεν θα πρέπει να συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο διαφορετικά υλικά,  ούτε  να γίνεται απευθείας σύνδεση με αγωγούς διαφορετικών υλικών.  Η απόσταση μεταξύ των γειωτών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 1,5 φορά του βάθους έμπηξης για να επιτευχθεί όσο το δυνατόν χαμηλότερη τιμή στην αντίσταση γείωσης.  Τα καλώδια  γεφύρωσης  των γειωτών  θα τοποθετούνται σε βάθος  τουλάχιστον  30 εκ. από την επιφάνεια  του εδάφους. Για  κάθε  γειωτή θα πρέπει να υπάρχει ξεχωριστό φρεάτιο επίσκεψης για την επιθεώρηση και σύσφιξη των κοχλιών  και μέτρηση της γείωσης, με αντίστοιχη πινακίδα ένδειξης.
2. Με την χρήση γειωτή  με μορφή ταινίας (θεμελιακή γείωση)
Η κατασκευή θα πρέπει να είναι σύμφωνη με το Ευρωπαϊκό  Πρότυπο  ΕΛΟΤ ΗD 384 « Απαιτήσεις  για  ηλεκτρικές  εγκαταστάσεις».  Η γείωση κατασκευάζεται από ταινία χαλύβδινη θερμά
επιψευδαργυρωμένη και τοποθετείται εντός της πλάκας σκυροδέματος (δάπεδο) των δεξαμενών.  Η ελάχιστη διατομή της ταινίας θα πρέπει να είναι  100 mm2 με ελάχιστο πάχος 3 mm.  Συνήθως οι διαστάσεις είναι  30 mm  Χ 3,5 mm  ή 30 mm  Χ 4 mm2.
Η έξοδος από το σκυρόδεμα και η άνοδος προς την δεξαμενή και στο σημείο ελέγχου γίνεται ή  με την  ίδια την ταινία ή με  αγωγό ελάχιστης  διατομής  Φ 8mm από χάλυβα θερμά επιψευδαργυρωμένο, με ελάχιστο βάρος  της  επίστρωσης  προστασίας  (επιψευδαργύρωσης)  200 mgr /mm2.  Ο
συγκεκριμένος αγωγός εκτός από την σύνδεση στο σημείο ελέγχου (φρεάτιο) και την δεξαμενή θα πρέπει να συνδεθεί  και στην μπάρα ισοδυναμικής γείωσης του πρατηρίου. Το τμήμα του αγωγού που είναι μέσα στο έδαφος (εκτός του σκυροδέματος) θα πρέπει να είναι προστατευμένο με περιτύλιξη με PVC ή  θερμοσυστελόμενο PVC.  
Για καλύτερη  κατανόηση  επισυνάπτονται στο Παράρτημα του παρόντος άρθρου  στοιχεία από τα  υλικά και τις διατάξεις  γειώσεως (βλ. σελίδες  10.12.110.12.2 και 10.12.3 στο Παράρτημα).
 
Ενότητα  13η -  Εγκατάσταση  υπόγειων δεξαμενών  στο οικόπεδο  (πολεοδομικές  και λοιπές  δεσμεύσεις).
Περίπτωση  1η  (σπάνια) :  εγκατάσταση  δεξαμενών εντός  στεγασμένου χώρου 
Αυτό προϋποθέτει  ότι ΄:
- η αντίστοιχη  πλάκα  επί της  οποίας  θα  εδράζεται  η δεξαμενή (αν δεν πρόκειται  περί ενός μόνο υπογείου, οπότε  η  πλάκα  δαπέδου  εδράζεται επί του εδάφους)  θα έχει  μελετηθεί  στατικά  ώστε  να μπορεί  να  υποβαστάζει  την αντίστοιχη φόρτιση ( ίδιο βάρος  δεξαμενής, βάρος  καυσίμου και  βάρος  προϊόντων  επίχωσης  περιμετρικώς  της  δεξαμενής)
- το ύψος  του  υπογείου  σε  συνδυασμό  με  τις  διαστάσεις  (διάμετρο, λαιμό  ανθρωποθυρίδας, απόσταση  τουλάχιστον 80 εκατ.   του άνω μέρους  της  ανθρωποθυρίδας από  το τελικό δάπεδο  επικάλυψης  των δεξαμενών)  και  το υψόμετρο  των νησίδων των αντλιών,  θα  επιτρέπει  αυτή την διαμόρφωση. Στις  περιπτώσεις υποβρύχιων (εντός  των δεξαμενών ) αντλιών  καυσίμων και  διανομέων επί νησίδας,  οπότε  έχουμε  σωληνογραμμές  υπό πίεση,  δεν τίθεται  θέμα  συσχέτισης  υψομέτρου  νησίδας  και  υψομέτρου  της  άνω στάθμης  του λαιμού  της  ανθρωποθυρίδας.
- ο ισόγειος  στεγασμένος  ιδιωτικός  (εννοείται  που ανήκει στην εκμετάλλευση  του πρατηρίου)   χώρος  θα είναι ανοικτός  κατά  δύο πλευρές  τουλάχιστον (συνεχόμενες  ή  και  έναντι)  ώστε  να  εξασφαλίζεται  η εκτόνωση  των αερίων  σε περίπτωση  έκρηξης.
-  οι δεξαμενές  θα  τοποθετούνται  έτσι  ώστε, σε κάτοψη,   το κέντρο κάθε  ανθρωποθυρίδας  να απέχει (ακτινικά) από  ένα  τουλάχιστον σημείο  της  προβολής,  σε  οριζόντιο  επίπεδο, της οροφής  επικάλυψης  ( προβολή  περιγράμματος  της  οροφής  και  των τυχόν προστεγασμάτων αυτής )  απόσταση  μικρότερη ή το πολύ  ίση με  πέντε  (5) μέτρα.
Περίπτωση  2η  (συνήθης) :  εγκατάσταση  δεξαμενών εκτός  κτίσματος, σε ακάλυπτο  χώρο.
Για  δεξαμενές   εντός  οικισμών προϋποθέτει  ότι :
- η  δεξαμενή  μπορεί  να τοποθετηθεί  οπουδήποτε, στον (υποχρεωτικώς  ή μη ) ακάλυπτο  χώρο,
ακόμη  και  έμπροσθεν  της  γραμμής  δόμησης (βλ.  άρθρο 17 παρ 5  τελευταίο  εδάφιο του Γ.Ο.Κ.  όπως  ισχύει ).
-  οι δεξαμενές  θα  τοποθετούνται, με το  εξωτερικό τους  περίβλημα  (τοιχίο  ή αδιαπέραστη  μεμβράνη)   σε απόσταση  ενός  τουλάχιστον μέτρου από  όρια  άλλων  ιδιοκτησιών ή από  το όριο απαλλοτρίωσης, για  να υπάρχει η δυνατότητα  ελέγχου  τυχόν διαρροών  προς   τους  εκτός  του οικοπέδου του  πρατηρίου  χώρους.  Η ίδια απόσταση  θα  τηρείται  και  από  τον εξωτερικό τοίχο τυχόν υπάρχοντος υπογείου  που  υπάρχει  στο οικόπεδο  του πρατηρίου.
Για  δεξαμενές  σε περιοχές  εντός  εγκεκριμένου σχεδίου:
- επιβάλλεται (σύμφωνα  με  τις  σήμερα  ισχύουσες  πολεοδομικές  διατάξεις)  η τοποθέτησή τους  στο  δομήσιμο  τμήμα  του οικοπέδου, δηλ.  μέσα από  την οικοδομική γραμμή  και σε απόσταση (τουλάχιστον)   Δ  [ 3,10 μ. + 0,10 Χ  Η ] από τα όρια  των όμορων  ιδιοκτησιών.
Εάν  δεν υφίσταται  Δ  τότε οι δεξαμενές  και στην περίπτωση  αυτή  θα  τοποθετούνται, με την τοποθέτηση του  εξωτερικού  περιβλήματος  (τοιχίου  ή αδιαπέραστης μεμβράνης)   σε απόσταση  ενός τουλάχιστον μέτρου από  όρια  άλλων  ιδιοκτησιών ή
από  την  Ρυμοτομική (εάν  δεν υπάρχει  προκήπιο), για  να υπάρχει η δυνατότητα  ελέγχου  τυχόν διαρροών  προς   εκτός  του οικοπέδου του  πρατηρίου  χώρους.  Η ίδια απόσταση  θα  τηρείται  και  από  τον εξωτερικό τοίχο τυχόν υπάρχοντος  υπογείου  κτίσματος  που  υπάρχει  στο οικόπεδο  του πρατηρίου.
Υπενθυμίζεται η ευνοϊκή διάταξη του ΓΟΚ  (άρθρο 17 παρ. 6 όπως  ισχύει )σύμφωνα με την οποία αν στο οικόπεδο πρόκειται να ανεγερθούν και πλυντήρια  ή λιπαντήρια  ή μάρκετ ή εστιατόρια κ.ά., επειδή  μειώνεται  δραστικά το δομήσιμο τμήμα του οικοπέδου,  ενώ παράλληλα η  Πολιτεία  επιδιώκει  τον  αυξημένο δεξαμενισμό (μείωση μετακινήσεων β/φ μέσα στον αστικό ιστό,  λιγότερες εξαερώσεις,  μείωση κόστους  μεταφοράς  καυσίμων κ.ά.),   επιτρέπεται η τοποθέτηση δεξαμενών  και στο  υποχρεωτικώς  ακάλυπτο  εύρους  ίσου με  Δ  και στο προκήπιο (βλέπε σχετικό 10.13.1) .
Τέλος, όπως προκύπτει και από την αναλογική με τις δεξαμενές  υγραερίου τοποθέτηση των δεξαμενών υγρών καυσίμου  εντός του εδάφους,  όταν δεν έχουμε φατνία εκ σκυροδέματος,  οι ελευθέρως τοποθετούμενες δεξαμενές  δεν προσμετρούνται στην κάλυψη και στην δόμηση του κτιρίου (βλ. και έγγραφο οικ. 5492/2.2.2005 της ΔΟΚΚ/ΥΠΕΧΩΔΕ) – βλ. σχετικό 1013.2   
 
Ενότητα  14η -  Επιμέρους  χωρητικότητες  δεξαμενών και  συνολική χωρητικότητα  εγκατάστασης  πρατηρίου.
Η μέγιστη επιτρεπόμενη χωρητικότητα κάθε υπόγειας δεξαμενής ορίζεται σε  50 κ.μ. χωρίς να συμπεριλαμβάνεται το αναγκαίο κενό από 5% δηλ. η (γεωμετρικά υπολογιζόμενη ) χωρητικότητα  είναι αυξημένη κατά  τον συντελεστή [1,00 /0,95 ]  της χωρητικότητας που επιτρέπεται (στο μέγιστό της)  να χρησιμοποιήσουμε σε κάθε δεξαμενή π.χ. για την δεξαμενή  των 50 m3  (working capacity) η (με τους γεωμετρικούς υπολογισμούς προκύπτουσα ) χωρητικότητα θα είναι : 50 /0,95 = 52,63 m3 (actual  capacity).
Η συνολική μέγιστη επιτρεπόμενη χωρητικότητα των υπογείων δεξαμενών για κάθε εγκατάσταση, καθορίζεται, ασχέτως του καυσίμου (δηλ.  βενζίνες διαφόρων τύπων  και  πετρέλαιο (κινήσεως ή θερμάνσεως ή φωτιστικό ή άλλου εγκεκριμένου  τύπου)  μικρότερη  ή ίση  των τριακοσίων (300) κ.μ.
Η  χωρητικότητα αυτή  δεν συμψηφίζεται  με την χωρητικότητα  πετρελαίου που τυχόν έχει  εγκρίνει  εντός  του ιδίου  γηπέδου / οικοπέδου  η  Διεύθυνση  Βιομηχανίας  της  Ν.Α., εφόσον βέβαια τηρούνται οι προϋποθέσεις συνύπαρξης πρατηρίου καυσίμων και μεταπωλητή πετρελαίου στο ίδιο οικόπεδο, όπως ορίζονται από την   υφιστάμενη  νομοθεσία.  

Εκτύπωση